بیماری ارگوت در غلات
بیماری ارگوت در غلات قارچ ناخنک به دانههای غلاتی مانند گندم و چاودار آسیب میرساند و برای سلامت انسان و حیوانات زیانآور است. ناخُنک در غلات سمی به نام ارگوتین تولید میکند که علاوه بر انسان به حیوانات نیز آسیب میرساند. این قارچ به دلیل نشانههایی که در روی غلات بهجا میگذارد، ناخنک یا سیخک میگویند.
مشخصات ارگوت در غلات
ارگوت به صورت های زیستی متفاوت (عمدتاً به صورت انگل) مشاهده می گردد. بیش از 22 گونه متعلق به جنس کلاویسپس شناخته شده اند. از آنجا که این قارچ در شرایط مختلف، شکل های ظاهری متنوعی پیدا می کند، تا مدت ها چنین تصور می شد که دارای گونه های متفاوتی است (Secalis mater، Cordyceps purpurea، Sphacelia segetum). ولی یکی از محققان در سال 1853 اظهار نمود اگرچه این سه قارچ به ظاهر با هم تفاوت دارند، اما در واقع همه آنها متعلق به یک گونه اند.
این قارچ عمدتاً در مناطقی که جو و چاودار کشت می شود، مشاهده می گردد. از این رو، در اروپا، آسیا و قسمت هایی از شمال آفریقا که کاشت و داشت این دو گیاه صورت می گیرد، گسترش دارد.
ارگوت، دوکی شکل، طویل، راست یا خمیده است. نام عمومی آن Sclerotium می باشد. اندازه این قارچ بسته به اوضاع محل رویش متفاوت است و بین 1 تا 5 سانتیمتر طول و 2 تا 5 میلیمتر ضخامت دارد.
لایه خارجی ارگوت، بنفش تیره (مایل به قهوه ای) یا سیاه رنگ است. وقتی شکسته می شود، داخل آن به رنگ خاکستری روشن مشاهده می گردد. چنانچه تازه باشد کم و بیش گوشتی است و پس از خشک شدن سخت و لاکی می شود.
درصد انتقال بیماری روی غلات
قارچ عامل بیماری ناخنک غلات یا ارگوت دارای نام علمی Claviceps purpurea است و در سراسر جهان بر روی گندم، جو، چاودار، یولاف، ارزن و بسیاری از گندمیان زراعی و وحشی این بیماری را ایجاد میکند . درصد ابتلا به این بیماری در گیاهانی که در زمان گلدهی، گل برای مدت طولانی تری باز میماند، بیشتر است و گاهی خساراتی تا حدود ۱۰ درصد در گندم و ۵ درصد در چاودار ایجاد میکند و شدت بیماری بر محصول جو کمتر است.