پیش آگاهی از بیماری های گیاهی
پیش آگاهی از بیماری های گیاهی هرگونه اختلال فیزیولوژیکی که در اثر تحریک مستمر یا مداوم یک عامل به وجود آید و باعث تغییر کمی و کیفی در گیاه گردد را بیماری میگویند. بیماری ممکن است دارای علائم قابل مشاهدهای باشد یا نباشد.
عواملی که ایجاد بیماری مینمایند، به عنوان بیمارگر میشناسند. بیمارگرها به دو گروه بزرگ عوامل زنده و غیرزنده تقسیم میشوند.
علائم پیش آگاهی از بیماریهای گیاهی
اختلالاتی که در گیاه ایجاد میشوند ظاهر آن را تغییر میدهند یا در قسمتهای داخلی آن اثر میگذارند و در نهایت، یک سری نشانههای ظاهری در گیاه ایجاد میکنند که به آنها علائم بیماری میگویند.
این علائم عبارتاند از: کُلُروز (زردی بافتهای سبز گیاه)، نِکروز (قهوهای شدن، خشک شدن و مرگ بافتهای گیاه)، موزائیک (ایجاد لکههای تیره و روشن در بافتهای گیاه)، سفیدک (پوشیده شدن گیاه از پودری سفید رنگ و ایجاد لکههای کلروز و نکروز)، سیاهک (انباشته شدن بافتهای گیاه از پودری سیاه رنگ)، زنگ (لکههای کوچک و برجستهی نارنجی رنگ روی بافتهای گیاه)، پوسیدگی (در هم ریختگی، فساد و تجزیهی بافتهای گیاه)، بوته میری (پژمردگی و در نهایت مرگ بوتهها)، شانکر (ایجاد زخم موضعی و اغلب فرو رفته روی ساقه)، پیچیدگی برگ (ضخیم شدن، شکنندگی و پیچیدگی برگها)، ایجاد گال یا غده (رشد فوقالعادهی قسمتی از گیاه) و ایجاد اسکاب یا جَرَب (لکههای موضعی در اندامهای گیاه که در نهایت ترک میخورند).
خصوصیات بیماریهای گیاهی:
خسارت عوامل بیماریزا، برخلاف خسارت آفات، تدریجی است و در نهایت تغییرات قابل مشاهدهای را در گیاه به وجود میآورد. اکثر آنها زندگی انگلی دارند؛ یعنی حداقل یک قسمت از چرخهی زندگی خود را روی گیاه میزبان میگذرانند و وابستگی تغذیهای با میزبان دارند.
همچنین این عوامل در گیاه بیماری واگیر (مسری) ایجاد میکنند؛ یعنی این موجودات قابل انتقال از گیاه بیمار به گیاه سالماند. مهمترین این عوامل عبارتاند از: قارچها، باکتریها، ویروسها، نماتُدها و گیاهان عالی گلدار.
عوامل غیرزندهی محیطی نیز به سبب شباهتی که در ایجاد علائم بیماری و طرز خسارت آنها با عوامل زنده دارند، جزء بیماریهای گیاهی تقسیمبندی شدهاند. اما این عوامل برخلاف عوامل زنده حالت واگیر (مسری) ندارند و غیرانگلی هستند که عبارتاند از: کمبود و زیادی عناصر غذایی، سرما یا گرمازدگی، کمبود یا زیادی رطوبت، کمبود اکسیژن، مسمومیت ناشی از گازهای زیانآور و … .
شرایط وقوع بیماری:
برای این که یک بیماری بروز نماید عوامل متعددی باید فراهم شوند که در قالب مثلث بیماری مطرح میگردد. سه رکن مثلث شامل 1- عامل بیماریزا 2- میزبان حساس 3- شرایط محیطی مناسب. این ارکان در ارتباط با هم هستند یعنی باید هر 3 باشند تا ابتلا به بیماری صورت گیرد.