کود سبز و گیاهان پوششی
کود سبز و گیاهان پوششی که از قبل برداشت ریشه کن شدهاند و در زیر خاک قرار داده شدهاند. برای ساخت این نوع از کودهای سبز در کشاورزی از گیاهانی استفاده میشود که پوششی هستند. قیمت کودهای گیاهی سبز مقرون به صرفه است و همین امر باعث شده است که کشاورزان زیادی برای کاشت آنها اقدام کنند. برای ساخت کود سبز، بعد از رشد کافی گیاه در خاک، بدون برداشت محصول شخمزنی میشوند. بهتر است بدانید که این کود مواد مغذی خاصی را به خاک اضافه نمی کنند، اما مواد غذایی را که در طول رشد خود جذب کرده است، دوباره به خاک باز میگردند. استفاده از این نوع کشت میتواند ازت را به خاک بازگرداند.
هدف از کاشت گیاهان پوششی
اصلیترین هدف از کاشت گیاهان پوششی حفظ و بهبود کیفیت خاک است. این امر از طریق کاهش فرسایش، تقویت ساختار خاک، افزایش مواد آلی و ارتقاء بهرهوری زمینهای کشاورزی اتفاق میافتد. این گیاهان بر سطح خاک پوشش گیاهی ایجاد کرده و از تأثیر مستقیم باران و باد بر روی آن جلوگیری میکنند؛ بنابراین از شسته شدن یا جابجایی خاک جلوگیری میشود.
اغلب گونههای پوششی میتوانند نیتروژن هوا را تثبیت کنند و حاصلخیزی خاک را بدون نیاز به کودهای شیمیایی افزایش دهند. این گیاهان نیز میتوانند با سرکوب علفهای هرز، افزایش فعالیت میکروبی خاک و کاهش تبخیر سطحی شرایط مناسبی برای رشد گیاهان اصلی فراهم سازند. در نهایت کاشت گیاهان پوششی روشی پایدار و اقتصادی برای مدیریت خاک و افزایش سلامت اکوسیستمهای زراعی به شمار میرود.
مناسب ترین زمان تهیه کود سبز
بهترین زمان تهیه کود سبز زمانی است که گلدهی گیاه آغاز شده است. در این شرایط، گیاه مورد نظر باید در زمان گل دادن یا خوشه بستن به زیر خاک انتقال داده شود. بهتر است بدانید، اگر قبل از آغاز دوران گلدهی گیاه، این کار را انجام دهید، هرگز نمیتوانید مواد آلی کافی را به خاک اضافه کنید. زیرا در این دوره، قسمتهای سبزینه گیاه تشکیل نشدهاند و از لحاظ عملی، کاربرد خاصی ندارند.
مزایای کاشت گیاهان پوششی
کاشت گیاهان پوششی یکی از شیوههای کارآمد در مدیریت پایدار منابع خاک است و در حفظ سلامت خاک و کاهش خسارات ناشی از فرسایش نقش بهسزایی دارد. این گیاهان معمولا بین فصلهای کشت محصول اصلی کاشته میشوند و میتوانند ساختار خاک را بهبود بخشند. مهمترین مزایای کاشت گیاهان پوششی برای احیای خاک و بهرهوری مزرعه عبارتند از:
-
افزایش حاصلخیزی و ذخیره مواد مغذی
کشت گیاهان پوششی در چرخه مواد مغذی خاک تاثیر بهسزایی دارد. این گیاهان با جذب عناصر غذایی باقیمانده پس از برداشت،
از شسته شدن نیتروژن و مواد دیگر به لایههای زیرین خاک یا منابع آبی جلوگیری میکنند. برخی از گونهها مانند لگومها با
تثبیت نیتروژن جو آن را برای استفاده محصولات در آینده ذخیره میکنند. اگر نیتروژن بیش از حد به خاک اضافه شود گونههای غیرلگومی میتوانند در بازیابی آن مؤثر واقع شوند.
-
تولید علوفه و چرای دام
گیاهان پوششی قادر هستند در دورههای بین فصلی بهعنوان منبع غذایی برای دامها استفاده شوند. گندم زمستانه،
چاودار یا تریتیکاله از گونههایی هستند که در شرایط مناسب قبل از کاشت محصول اصلی برداشت میشوند.
این کاربرد علاوه بر افزایش بهرهوری زمین باعث بهبود چرخه تغذیهای در دامداری میشود.
-
بهبود وضعیت آفات و بیماریها
برخی از گونههای پوششی به طور طبیعی منجر به کاهش فشار آفات و عوامل بیماریزا میشوند. گیاهانی مانند چاودار در کنترل جمعیت علفهای هرز یا نماتدهای سویا مؤثر هستند. برخی از گیاهان پوششی حاوی ترکیبات آللوپاتیک هستند که مانع از رشد علفهای هرز میشوند و به پاکسازی تدریجی خاک کمک میکنند.
- کنترل فرسایش خاک
گیاهان پوششی بر سطح زمین یک لایهی محافظتی ایجاد میکنند تا از اثر مستقیم باد و باران بر خاک جلوگیری شود.
این گیاهان علاوه بر تثبیت خاک به حفظ ساختار آن در مقابل عوامل مخرب طبیعی کمک میکنند. اهمیت این ویژگی در زمینهای شیبدار یا مناطقی که بارندگی شدید دارند دو چندان است.
- بهبود کیفیت زیستی خاک
افزایش میزان کربن آلی خاک یکی از وظایف گیاهان پوششی است. باقیماندههای این گیاهان از بهترین منابع کربن
شناخته میشوند که در کنار کاهش عملیات خاکورزی به ایجاد پایدار خاکدانهها و افزایش فعالیتهای زیستی خاک میپردازند.
همچنین گیاهان پوششی باعث افزایش فعالیت قارچهای همزیست مانند مایکوریزا میشوند که در بهبود جذب آب و مواد مغذی نقش دارند.